De wereld redden?

Of je een boek goed vindt of niet, heeft vaak te maken of je er op het moment dat je het leest, er al dan niet klaar voor bent. Je herkent het vast wel: je begint een boek en legt het terug omdat het je niet aanspreekt. Een paar jaar later probeer je het opnieuw en dan ben je er helemaal weg van.

De laatste tijd lijken de boeken waar ik nood aan heb (of klaar voor ben) wel vanzelf naar mij toe te komen. Dat was al het geval met de essays en boeken van Charles Eisenstein. En nu ook met “Ver van huis, nieuwe moed in deze dwaze wereld” van Margaret J. Wheatley. Een nogal grijzig boekje dat ik bijna per ongeluk ontdekte op de boekenstand van Uitgeverij Jan Van Arkel, tijdens het permacultuurfestival. Na een tiental pagina’s wist ik al dat ik het boek zou verslinden en later wellicht nog vele keren opnieuw zal lezen.

Wheatley richt zich naar mensen die “de wereld willen redden”, en daar soms uitgeput, gefrustreerd, verpletterd en bedroefd van geraken. Het hele boekje is een oproep om niet langer vol woede, machteloosheid en wanhoop te reageren op een wereld die bol staat van verschrikkelijke en ontmenselijkende daden maar in plaats daarvan onze vaardigheden van mededogen en inzicht te ontwikkelen. Als we de verwachting koesteren om de wereld te redden, dan is frustratie en boosheid daar een logisch gevolg van. En dat leidt tot niets.

Zij vraagt om “de moed te hebben niet bij te dragen aan de angst en agressie van deze tijd. Om agressie niet met agressie te beantwoorden, om je bewust niet aan angsten over te geven en anderen te steunen om hetzelfde te doen… en voor vrede te kiezen.” Ze verwijst naar Chögyam Trungpa, een hoge Tibetaans-boeddhistische geestelijke:

“We kunnen de manier waarop de wereld is niet veranderen, maar door onszelf open te stellen voor de wereld zoals ze is zullen we bemerken dat zachtaardigheid, fatsoen en verschrokkenheid beschikbaar zijn – niet alleen voor ons, maar voor alle mensen.”

Doorheen het boek verwijst ze meerdere keren naar diverse onderdelen van het prachtige gedicht van Vaclav Havel, dat toevallig ook een beetje mijn lijfspreuk is en dat ik eerder al ’s op deze blog gepost heb. Geen wonder dat ik dit boek moest verslinden!

“Hoop is de kwaliteit van de ziel… een gerichtheid van de geest, een gerichtheid van het hart. Hoop overstijgt de wereld van de onmiddellijke ervaring, ze is voorbij de horizon verankerd.”

Waarschijnlijk hebben we te weinig Nederlandse woorden… Hoop (eerder in de betekenis van vertrouwen) zoals Havel het beschrijft, is immers een ander soort “hoop”dan de “hoop” ( (eerder in de betekenis van optimisme) wat Wheatley de keerzijde van de angst noemt, en leidt naar teleurstelling. Ze illustreert dit met de Stockdale-paradox. Stockdale heeft 7 jaar in een Vietnamees krijgsgevangenschap doorgebracht en nooit z’n vertrouwen in een goede afloop kwijtgeraakt. Zij die het niet overleefden, waren de optimisten, die zich vastklampten aan het geloof dat ze op een bepaalde datum zouden worden vrijgelaten. Datum na datum verstreek en de optimisten gaven het op. Stockdale zei hierover: “Je moet het vertrouwen dat je het uiteindelijk zal kunnen navertellen nooit verwarren met de discipline om de verschrikkingen van je huidige situatie onder ogen te zien.”

Het boekje bestaat uit drie onderdelen. De eerste twee delen zijn erg zwaar en zijn, terecht, extreem kritisch. Niet alleen voor de machtshebbers, die er niets van bakken en enkel met hun eigen belangen bezig zijn, maar ook voor onszelf, wij die ons ondermeer laten leiden tot steeds meer oppervlakkigheid en duimen omhoog of omlaag van de facebookcultuur. “Deze wereld is ontaard in een cultuur van achteloze, zinloze instant oordelen”, aldus Wheatley.

“Nu luisteren we enkel nog naar commentatoren die er dezelfde mening op na houden als wij, praten we enkel nog met mensen die net zo denken als wij en chatten we online alleen nog met mensen met een gedeelde belangstelling… Intellectueel gezien worden we lui, kuddedenkers, en zijn we nog maar één stap verwijderd van starheid, van het overtuigd zijn van het eigen gelijk, van het agressiever verdedigen van je mening, van een angstiger houding jegens alles en iedereen die anders is… Ik word voortdurend in mijn meningen bevestigd door de media en de commentatoren naar wie ik luister; zij bekrachtigen mijn meningen en dringen erop aan vooral zo te blijven denken, dat ik gelijk heb en de hele rest ofwel uit idioten bestaat of gevaarlijk is…”

(Oeps. Ik voel mij aangesproken…)

Toch is het een positief boekje. Het derde deel biedt handvaten om niet te verzanden in boosheid en op een andere manier om te gaan met de uitdagingen van deze “dwaze wereld”. Deel 1 en 2 zijn zwaar en soms erg confronterend, en bij het lezen ervan zie je heel erg uit naar deel 3. Van het derde deel zou je kunnen zeggen dat het al met al een beetje vaag blijft, en het roept bij mij ook vragen op. Je zou echter ook kunnen besluiten dat dit deel in de eerste plaats een opdracht is, een uitgewerkte opdracht voor activisten om zelf het hoofd boven water te houden maar vooral ook om andere mensen daadwerkelijk te activeren (en niet te ontmoedigen).

Ik zou nog tientallen citaten en wijsheden kunnen neerschrijven, maar zal het niet doen: lees het boek zelf. (Voor de taalpuriteinen onder ons: in deze Nederlandse vertaling zal je her en der een taalfoutje ontdekken, doe niet moeilijk en stoor je daar vooral niet aan). Het is een absolute aanrader.

Ver van huis, nieuwe moed in deze dwaze wereld, van Margaret J. Wheatley, Uitgeverij Jan van Arkel, ISBN 978 90 6224-525-3.

Advertenties

Over realiteitszin

Vanmorgen was ik ontzettend gecharmeerd door een stukje geschreven door de Amerikaan Charles Eisenstein, een erg boeiende en vernieuwende auteur die ik helaas nog maar recent ontdekt heb en wiens boek (The Ascent of Humanity) ik momenteel met volle enthousiasme aan het verslinden ben.

In het stukje schrijft Eisenstein (overigens een leeftijdgenoot van mij) een brief aan zichzelf, toen hij nog een jonge twintiger was. Het deed mij denken aan een debat waarin ik betrokken was, eerder deze week, over “realiteitszin”.

Letter to my Younger Self – Charles Eisenstein

Dear self. Your secret, lonely knowledge is true. Despite all you have been told, the world that has been offered to you as normal is anything but normal. It is a pale semblance of the intimacy, connection, authenticity, community, joy and grief that lie just beneath the surface of society’s habits and routines.

Dear self: You have a magnificent contribution to make to the more beautiful world your heart knows is possible. It may not make you famous, but you have an important gift, an indispensable gift, and it demands you to apply it to something you care about. Unless you do, you will feel like you aren’t really living your life. You will live the life someone pays you to live, caring about things you are paid to care about. You can make a different choice.

Dear self: Do not believe the cynical voice, masquerading as the realistic voice, that says that nothing much can change. That voice will call your dreams by many names: naïve, unrealistic, immature, and irresponsible. Trust your knowledge that the world can be different, can be better. You needn’t sell out and live a life complicit in maintaining the status quo.

Dear self: You carry a deep yearning to contribute to the healing of the world and fulfillment of its possibilities. This is your deepest desire, and if you abandon it you will feel like a ghost inhabiting the mere shell of a life. Instead, trust that desire and follow it toward whatever service it calls you to, however small and insignificant it might seem.

Dear self: The most reliable guide to choice is to follow whatever makes you feel happy and excited to get out of bed in the morning. Life is not supposed to be a grim slog of discipline and sacrifice. You practiced for such a life in school, tearing yourself out of bed for days of tedium, bribed with trivial rewards called grades, intimidated by artificial consequences, proceeding through a curriculum designed by faraway authorities, asking permission to use the toilet. It is time to undo those habits. Let your compass instead be joy, love, and whatever makes you feel alive.

Dear self: When you follow your passion and come fully alive, your choices will feel threatening to anyone who abides in the dominant story of normal. You will be reminding them of the path they didn’t follow, and awaken in them the suppressed yearning to devote their gifts to something beautiful. Rather than face that grief, they may suppress it – and suppress you as well.

Dear self: At a certain moment it will become necessary for you to go on a journey. It isn’t to escape forever. It is to find yourself outside of whomever your conditioning trained you to be. You must put yourself in a situation where you don’t know who you are anymore. This is called an initiation. Who you were becomes inoperative; then, who you will be can emerge.

Dear self: Powerful forces will attempt to make you conform to society’s normality. These will take the form of social pressure, parental pressure, and very likely, economic pressure. When you encounter them, please understand that they are giving you the opportunity to define yourself. When push comes to shove, who are you?

Dear self: The old maps do not apply in these times of transition. Even if you try to follow them, even if you accept their bribes and heed their threats, there is no guarantee you’ll reap the promised rewards. The university graduates washing dishes and the Ph.D.’s driving taxis attest to this. We are entering new territory. Trust your guidance. It is OK to make mistakes, because in uncharted territory, even the wrong path is part of finding the right path.

Dear self: On this path, you are sure to get lost. But you are held, watched, and guided by a vast organic intelligence. It will become visible when things fall apart – as surely they must, in the transition between worlds. You will stumble, only to find overlooked treasure beneath your feet. You’ll despair of finding the answer – and then the answer will find you. Breakdown clears the space for synchronicity, for help unimagined and unearned.

Dear self: None of this advice can be sustainably implemented by a heroic effort on your part. You need help. Seek out other people who reinforce your perception that a more beautiful world is possible, and that life’s first priority is not security, but rather to give of your gifts, to play, to love and be loved, to learn, to explore. When those people (your tribe) are in crisis, you can hold them in the knowing of what you know. And they can do the same for you. No one can do this alone.

“鐵絲網麻雀 Sparrow on barbed wire” / 自然 Nature / SML.20130501.7D.40798Foto: See-ming Lee 

 

Schiet in actie!

Gisteren kreeg ik drie bezorgde berichtjes van vrienden die mij vroegen of alles wel ok was met mij. De lieve schatten! Reden was dat ik nogal tekeer ben gegaan op mijn facebookwall… iets wat men blijkbaar van mij niet echt gewoon is 😉 .

Gisteren had ik het inderdaad wat moeilijk met de actualiteit die mijn woonkamer binnen stroomde. Eén van de berichten die mij zeer slecht gezind stemden, had betrekking op het gedrag van onze verkozenen in het Europese Parlement, meer bepaald in de Commissie Handel.

Nu moet je van conservatieven en liberalen uiteraard niets verwachten, mijn teleurstelling en onbegrip hadden vooral te maken met de houding van de socialistische fractie in die Commissie. Van socialisten zou je verwachten dat zij handelen in het belang van ons, mensen, maar dergelijke evidenties zijn blijkbaar achterhaald. Compleet achterhaald!

Waar gaat het over?

ttip-Trojanisches-Pferd-europaWaar ik het nu precies over heb? Momenteel lopen onderhandelingen tussen de VS en de EU die – en ik overdrijf echt niet – een uiterst negatieve impact kunnen hebben op heel onze maatschappij en alle positieve verwezenlijkingen die ooit behaald zijn op een wettelijke manier: onze milieuwetgeving, wetgeving over dierenwelzijn, sociale wetgeving, noem maar op.

Dit monster heet TTIP, wat staat voor Transatlantic Trade Investment Partnership. Idee is om vrije handel te stimuleren tussen de VS en de EU. Maar dat betekent ook dat de normen die beide landen hanteren, moeten geharmoniseerd worden. En dat komt die normen meestal niet ten goede.

Door meer vrijhandel zouden er meer banen komen, althans, dat beweren de voorstanders. De Correspondent onderzocht het rapport dat deze bewering moet staven en komt tot voorspelbare conclusies: de aannames zijn extreem; de resultaten niet realistisch.

Een onderdeel van TTIP heet Investor-State Dispute Settlement (ISDS). Als nationale wetgeving de winstkansen van een bedrijf negatief beïnvloedt, dan kan dat bedrijf dat land voor de “rechter” sleuren om de schade te verhalen, ten koste van ons allemaal, de belastingbetalers. En niet zomaar een rechter zoals we die kennen, maar een internationaal arbitragehof, voorgezeten door investeringsarbiters. Dat zijn vaak privé-advocaten gespecialiseerd in investeringsrecht, die nauwe banden onderhouden met multinationale bedrijven. (Corporate Europe Observatory analyseerde ISDS in detail, hun bevindingen vind je hier.)

TTIP bestaat uit verschillende onderdelen en is een erg complex verhaal, maar onderstaand filmpje legt op slechts vier (!!) minuutjes uit waar het over gaat en wat er allemaal op het spel staat. Neem even de tijd en bekijk dit. Voor Nederlandstalige ondertiteling, klik op “instellingen” (dat wieltje), en vervolgens bij “ondertiteling” kan je “Nederlands” aanklikken).

Hoever staat het en wat moet er nog gebeuren?

Het is de Europese Commissie die de onderhandelingen (achter gesloten deuren) met de VS uitvoert. Zij kreeg hiertoe het mandaat van de Europese Lidstaten. Zodra zij er in slaagt om met de VS tot een akkoord te komen, wordt de eindtekst voorgelegd aan de lidstaten en het Europese Parlement die dit enkel kan goed- of afkeuren (niet bijsturen).

Momenteel werkt het Europese Parlement aan een Resolutie. Die heeft op zich geen enkele bindende waarde maar geeft wel aan op welke gronden het Parlement het ontwerpverdrag zal goed- of afkeuren. In die zin is het wel een zeer belangrijk document.

Deze Resolutie werd eerst besproken in verschillende Parlementaire Commissies, om vervolgens te worden gestemd in de Commissie Handel, waarna het naar de plenaire vergadering gaat. Gisteren heeft een meerderheid van de Commissie Handel een veel te zwakke tekst goedgekeurd. Er is nieteens kritiek opgenomen tegen het ISDS. Een verloren veldslag.

Maar het proces loopt verder. De standpunten van andere parlementaire commissies die niet door de commissie Handel zijn overgenomen, kunnen plenair opnieuw in stemming worden gebracht. De definitieve stemming zal dan gebeuren op 10 juni. Cruciaal lijkt mij de houding van de socialisten, die zich in andere Commissies dan de Commissie Handel, wel degelijk vaak kritisch hebben opgesteld t.a.v TTIP.

En wat kan jij daar aan doen?

SSV“Als eenvoudige burger kan ik daar niet veel aan doen”, zal je nu misschien zeggen. En dat is waar, veel kan je niet doen. Maar je kan op z’n minst je stem laten klinken. Velen hebben het al gedaan via deze link. Je kan nog meer doen en parlementairen aanschrijven. De volledige lijst met alle gegevens vind je hier. E-mailadres is meestal: voornaam.familienaam@europarl.europa.eu. Als je het een beetje eng vindt om zo’n persoonlijk berichtje te sturen, doe het dan met deze website waar ze het voor jou zo gemakkelijk gemaakt hebben dat je enkel nog je naam en mailadres moet invullen.

En nog iets: verspreid dit bericht, stuur het naar al je vrienden, familie, kennissen,…, verspreid het via facebook, twitter, per mail, wat dan ook. Voor 10 juni!

Et pour la petite histoire…

Boerenbond, die verondersteld wordt op te komen voor de Vlaamse boeren, vindt het goed dat de normen via TTIP geharmoniseerd worden en lijkt er verder gerust in te zijn.  Nochtans zijn de onderhandelingen op zich al een reden voor de Commissie om niet al te moeilijk te doen over bepaalde dossiers: over pesticiden en hormoonverstorende stoffen bijvoorbeeld.

Het brede Belgische middenveld, van vakbond tot milieu-organisaties, verzet zich tegen TTIP: hier vind je hun verklaring (zie download). Zeer interessant om lezen want je vindt er nog meer details over de verpletterende impact van dit onding.

Illustraties:

Filmpje: Attac

Kleine juweeltjes voor ’t goeie leven

Op sommige dagen vraag ik mij af hoe dik het olifantenvel van een beleidsmedewerker moet zijn. En of dat van mij wel dik genoeg is?

De stellingen die her en der geponeerd worden, over onze voeding, onze boeren, waar het naartoe moet… het maakt mij erg moedeloos.Televisie afzetten en kranten weren helpt niet, via mijn werk sijpelt alles door. “IN-YOUR-FACE!”

Gelukkig hoor ik dan ook andere stemmen – het contrast kan soms niet groter zijn. “We leven steeds meer in een tweestromenland”, zei Dirk Holemans van Oikos, vanavond, op de boekvoorstelling “Het klein verzet” van Tine Hens en hij heeft gelijk. klein verzetWaarna Hens haar verhaal deed. “Ik ben geen goede spreker,” zei ze nog, heel bescheiden, maar ze slaagde er wel in om een hele zaal muisstil te krijgen en na afloop iedereen met een zalig gevoel een een glimlach op het gezicht naar huis te sturen.

Ze reisde doorheen Europa en bezocht allerlei kleine en grotere initiatieven van gewone mensen, mensen zoals jij en ik die niet in plastron en maatpak rondlopen. Initiatieven die die mensen dichter bij elkaar brengen en ze verbinden. Projecten waarmee ze wel ’s een vuist durven maken naar die mannen in maatpak, maar waarbij evengoed wel ’s steun komt van een lokale overheid.

Ze vertelde over de Griekse aardappelbeweging die de (vorige) regering de kop wilde indrukken en die dan maar een eigen coöperatieve supermarkt oprichtte. Over een oude schietkathedraal (ooit door Hitler himself ontworpen en niet kapot te krijgen) in Hamburg die omgetoverd werd tot energiebunker met 700 zonnepanelen.

Maar ze vertelde ook over allemaal kleine juweeltjes uit de “burgereconomie” die ontstonden uit de drang naar “’t échte goeie leven” en goesting, zeer veel goesting, allemaal initiatieven waar “groei” en “winst” geen betekenis meer hebben.

Over al die juweeltjes heeft ze nu een boek geschreven. Ik heb het meegenomen en naast mijn bed gelegd: voor die dagen waarop ik mij weer ’s die vraag stel hoe dik het vel van een beleidsmedewerker moet zijn… Om dan te beseffen dat ik toch wel een gelukzak ben, omdat ik lekker middenin die beweging van ’t goeie leven zit en er maar beter van kan genieten.

ps: Enkele interviews met de auteur:

Een nieuw voortuintje

Oeps, en toen waren we plots een maand verder! Niet dat ik al die tijd in slaap gevallen ben hoor… De werkzaamheden rond het Permacultuur Magazine geraken in een stroomversnelling. En intussen is het weer lente geworden dus wilt ook Quinten weer zijn deel van mijn aandacht. Quinten maakte mij gisteren nog gelukkig want hij herbergt nu een gezin koolmezen in het nestkastje. Maar hij maakt mij tegelijkertijd ook een beetje ongelukkig want mijn zeer geliefde kruis- en rode bessenstruiken worden belaagd door rupsen, vermoedelijk de “pseudorupsen” van de bessenbladwesp. Veelvraten zijn dat, die blijkbaar nog nooit gehoord hebben van het “eerlijk delen” permacultuurprincipe! Nou: mooi voedsel voor het koolmezengezin, zeg ik dan maar. Hopelijk hebben ze zeer veel jongen met een reuzehonger!

En ja, ik heb ook een beetje vakantie genomen. Die heerlijke tijd heb ik ondermeer gebruikt om te helpen een stukje tuin van Hof ter Wilgen opnieuw aan te leggen. En dit is het (voorlopige) resultaat:

heraanleg voortuintje met stapelmuurtje en insectenhotel, Hof ter Wilgen

heraanleg voortuintje met stapelmuurtje en insectenhotel, Hof ter Wilgen

Het ging om een klein stukje tuin, maar wel een belangrijke plek voor een toeristische locatie als Hof ter Wilgen. Als je van de parking komt dan is die plek het eerste wat je ziet. Vanuit de bovenverdieping van het vakantiehuis kijk je er pal op en als je langs de keuken ervan naar buiten gaat, dan zit je er meteen in. Het voortuintje mocht dus wel een opvallend accent krijgen en liefst ook een band met het vakantiehuis zelf.

Door een stapelmuurtje te bouwen met erachter een verhoogd bed, creëerden we een duidelijkere rand tussen het privé- en het vakantiehuisgedeelte. De vorm van het muurtje is gebogen en sluit op die manier visueel mooi aan bij het vlechtwerk (dat er al was) en de vorm van de achterliggende moestuin.

Het stapelmuurtje maakten we door eerst een sleuf te maken in de grond en vervolgens een “fundering” van dallen te leggen. Vervolgens bouwden we het muurtje op: telkens een steen dwars leggen en vervolgens meteen aarde aanvoeren aan de achterzijde. Bij de volgende laag werd de steen een klein beetje meer in de richting van de aardekant gelegd om zo meer stabiliteit te verkrijgen. Dallen en bakstenen zijn gerecycleerd.

Het stapelmuurtje is naar het Z-ZW gericht, en hebben we een extra functie gegeven door er een bijenhotel in te voorzien: dikke takken waarin we gaten van verschillende grootte in geboord hebben zodat diverse soorten solitaire bijen ermee aan de slag kunnen. De bloempotten kunnen gebruikt worden om (hangende of klimmende) planten in te laten groeien, of ze kunnen eveneens de basis zijn voor een bijenhotel met holle stengels. Dicht bij het muurtje is nu een warm micro-klimaat en kunnen warmteminnende planten gezet worden.

Het lager gelegen gedeelte van het tuintje (vooraan) sluit aan bij de keuken van het vakantiehuis. Judith, de eigenares van Hof ter Wilgen, had al vaak opgemerkt dat toeristen, ondanks het aanbod van verse kruidenthee, toch altijd kozen voor theebuiltjes. Idee is nu om dit lager gedeelte (en vooral ook het gedeelte helemaal vooraan) te voorzien van een diversiteit aan kruiden die geschikt zijn om thee te zetten, of algemeen interessant zijn om in de keuken te gebruiken. In de keuken zal je dan informatie vinden over de planten en kruiden, en hun gebruik. Zo wilden we de mensen weer een beetje warm maken voor de tuin in al z’n diversiteit en hen laten ontdekken dat Hof ter Wilgen wel iets meer is dan het eerste het beste vakantiehuis.

Paden zijn niet voorzien, wel stapstenen. Op die manier wilden we optimaal gebruik maken van de beschikbare oppervlakte.

Op het hoger gedeelte van het tuintje zullen meerjarige planten komen die erg weinig zorg vergen. Daar moet betreding immers tot een absoluut minimum beperkt worden zodat het muurtje niet onder druk komt te staan.

zicht vanop bovenverdieping vakantiehuis

zicht vanop bovenverdieping vakantiehuis

Ik ben benieuwd hoe het nu verder zal evolueren en welke planten er uiteindelijk zullen komen. Want ontwerpen, da’s telkens een momentopname, waarop je verder bouwt. Na mij komen andere Wooffers met andere ideeën en insteken die Judith gaan inspireren. To be continued!

(Foto’s: Judith Postelmans, Hof ter Wilgen)