Waarom voedselbossen meer aandacht verdienen

Toen ik een tijdje geleden het boek “Creating a forest garden” van Martin Crawford las, botste ik op pagina 54 op een tabel waarvan ik toch even grote ogen opzette. De tabel geeft in grote lijnen weer op welke manier je de stikstofbehoefte kan voorzien met verschillende stikstofbronnen (stikstoffixeerders, compost, enz…). Wat mij vooral frappeerde, was het grote verschil in stikstofbehoefte tussen éénjarige gewassen en meerjarigen.

Zo schat Crawford de stikstofbehoefte van éénjarige groenten op 28 g/m2, die van stevig groeiende meerjarigen op 8 g/m2 en die van gemiddeld groeiende meerjarigen op slechts 2 g/m2.

Ik weet het, ’t is nogal kort door de bocht om zomaar een cijfertje te plakken op de stikstofbehoefte van “dé” éénjarige, terwijl daar natuurlijk ook wel grote verschillen in kunnen zitten: een worteltje is iets anders dan een prei en heeft andere noden. Hetzelfde geldt voor de meerjarigen. Maar toch, laten we dan even uitgaan van die gemiddelde cijfers, het verschil lijkt me toch wel de moeite waard om even bij stil te staan. Temeer omdat voor de kaliumbehoefte een gelijkaardige redenering opgaat (resp. 37 g/m2, 10 g/m2 en 3 g/m2).

Na anderhalf jaar via mijn werk achtervolgd te zijn door het gedrocht dat Vlaams mestactieplan heet, ben ik wel gevoelig geworden voor dergelijke cijfers. In Vlaanderen is jarenlang kwistig met bemesting (zowel dierlijke mest als kunstmest) omgesprongen, met alle problemen vandien voor oppervlakte- en grondwater. Het probleem is nu zelfs dermate groot dat zelfs biologische boeren in de problemen dreigen te komen met het nieuwe mestactieplan (waar overigens nauwelijks aandacht is voor brongerichte maatregelen)!

Maar, als de teelt van meerjarigen kan volstaan met veel minder bemesting, zou het dan niet interessant zijn om daar ’s wat meer aandacht aan te besteden? Zeker en vast wanneer je dan ook nog ’s uitgaat van een voedselbossysteem, waar verschillende groeilagen kunnen benut worden?

Als je niet vertrouwd bent met voedselbossen, laat je dan even inspireren door Martin Crawford in dit filmpje:

“Oeioei”, hoor ik je nu zeggen, “kan dat wel, hier bij ons, zo’n voedselbos in ons gematigd klimaat? En trouwens, de mensen willen groenten en dat zijn éénjarigen, Jan Modaal is nog nieteens van zijn vlees af, laat staan dat hij nu al die rare dingen uit een voedselbos zou willen eten!”

Nou ja, dan zeg ik dat Rome ook niet op één dag gebouwd is. En dat alles begint met wilde ideeën. Ideeën die moeten uitgezocht en uitgeklaard worden, en zo kunnen leiden tot praktische implementaties. Er zijn pioniers nodig die iets durven uitproberen, en bereid zijn om met vallen en opstaan stappen vooruit te zetten.

Daarom ben ik zo blij met twee professionele Nederlandse projecten die kiezen voor een wetenschappelijke aanpak of zich zelfs wetenschappelijk laten begeleiden:

  • Foodforest Ketelbroek (Groesbeek, bij Nijmegen) van Wouter van Eck, Pieter Jansen en Xavier San Giorgi: je vindt er hier een knap artikel over. Zelf heb ik dit project bezocht in 2013: korte verslagjes en allerlei beschouwingen hierover vind je hier en hier. In april 2015 ben ik er opnieuw geweest en stond ik er versteld van hoe snel zo’n voedselbos verandert. Meer info via hun website.
  • Tuinderij De Voedselketen (Sint Oedenrode, bij Eindhoven) van Linder van den Heerik en Alex Schreiner. Ook over dit project heb ik een leuk artikel gevonden. Ik ben er ook al op bezoek geweest, begin 2015, maar toen was het daar nog allemaal in opstart. Meer info via hun website.

Onze noorderburen zijn goed bezig, nu de Vlamingen nog!

Advertenties

5 thoughts on “Waarom voedselbossen meer aandacht verdienen

  1. fruitbomen, notenbomen, bessenstruiken, kruiden en hagen horen zeker thuis in een (permacultuur) tuin.
    vooral voor de ecosysteemdiensten en biodiversiteit maar stellen dat we allemaal gaan kunnen eten uit een voedselbos vind ik heel kort door de bocht.
    een conventionele kastanje aanplant geeft na 20 jaar een jaarlijkse gemiddelde opbrengst per hectare van 2 ton, een graanveld geeft een gemiddelde opbrengst per hectare van 6 ton, een aardappelveld tussen 30 en 50 ton.
    ik zeg niet dat we moeten blijven bij de aardappelmonocultuur, de slinger is hierin veel te ver doorgeslagen, maar in mijn ogen slaagt de slinger bij de permacultuurgemeenschap ook te ver door in de andere richting, a la laten we alles in een voedselbos veranderen en zoveel mogelijk speciale niet heel productieve soorten bijeenzoeken die een andere permaculturist nog niet heeft.
    zelf ben ik een veld aan het creeeren met een(smalle) voedselbosrand rondom, enkele rijen fruitbomen erdoorheen maar mijn focus ligt toch vooral op eenjarigen.
    als we praten over voedselopslag voor de winter/lente dan lijkt mij een combinatie van aardappelen, granen, pompoenen, pastinaak, kastanjes, wortel, rode biet, walnoten, appels, aardpeer in die volgorde van “belangrijkheid” een mooie mix.
    op het vlak van arbeidsintensiteit: ik heb op relatief grote schaal kastanjes geoogst en verwerkt in frankrijk en ik heb met de hand graan geoogst, gedorst, gewand en gemalen. het is allebei arbeidsintensief!
    als we de cyclus sluiten: composthoop, composttoilet,… vele stikstofbinders gebruiken dan is er geen probleem om hoge stikstofbehoeftes te halen.
    breng nog wat dieren in het systeem en de kaliumbehoeftes worden ook gehaald.
    ik heb de cijfers niet gecheckt, maar de stikstof die toegevoegd wordt aan conventionele landbouw wordt niet optimaal benut (veel uitspoeling) en die planten worden vollenbak gepusht (teveel stikstof), dus ik veronderstel dat het ook met minder kan dan die 28g/m.

    • Beste Piet,
      “stellen dat we allemaal gaan kunnen eten uit een voedselbos vind ik heel kort door de bocht”:
      Als je de tekst goed leest, dan zal je zien dat ik dat helemaal niet stel. Ik zeg dat voedselbossen meer aandacht verdienen en dat het leuk zou zijn indien er ’s wat meer wetenschappers zich zouden buigen over de mogelijkheden ervan.
      Het is evengoed een misvatting te stellen dat “de permacultuurgemeenschap” vindt dat we alles in een voedselbos moeten veranderen. De permacultuurgemeenschap kiest voor diversiteit en is zelf ook heel divers. Ik heb veel plaatsen bezocht en gezien dat dit ook klopt: elk project heeft z’n eigen kenmerken, sommige kiezen voor een voedselbos, of kiezen daar gedeeltelijk voor, bij andere zie je helemaal geen voedselbos maar een gemengde tuin met vooral aandacht voor éénjarigen.

      • ik generaliseer soms :-).
        ik zie gewoon heel vaak informatie over voedselbossen passeren en ik hoor ook regelmatig onzin zoals 30 fruitbomen plaatsen in een tuin van 20m² enzo, what’s the point?
        dus een titel als ” waarom voedselbossen meer aandacht verdienen” werkt op mij een beetje als een rode lap op een stier.
        buiten de permacultuur verdienen die ook meer aandacht, binnen de permacultuur verdienen in mijn ogen granen veel en veel meer aandacht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s