Open brief aan Velt

Ik las dit stukje en jullie reactie daarop op de “natuurlijke moestuin” blog van Frank.

Het stukje bevat, zoals je weet, een verwijzing naar een interessante paragraaf uit het nieuwe moestuinboek van Velt, namelijk over de relatie tussen een overmatige stikstofbemesting en het voorkomen van ziekten of plagen. Dat die paragraaf zo cruciaal is maar moeilijk te vinden in het dikke boek.

Frank concludeert dat Velt’s dikke moestuinbijbel veel te veel woorden en papier verspilt aan bemesting, ziekten en plagen en is van mening dat jullie die hoofdstukken beter zouden samenvatten als volgt:

  • geef uw bodem veel organisch materiaal
  • bescherm het bodemleven met veel mulch
  • gebruik nooit of te nimmer meststoffen of bestrijdingsmiddelen in welke vorm dan ook
  • voorzie de noodzakelijke sporenelementen door lavameel en -gruis toe te voegen.

Zijn boutade “300 blz. – veelal overbodig – tuinadvies samengevat in 241 tekens” is er natuurlijk over, maar zo gaat dat met boutades. Ik begrijp wel dat jullie daarop reageren.

Eigenlijk stemt jullie reactie mij gelukkig en ik zal je even vertellen waarom.

De slakkenkwestie

Vooreerst moest ik glimlachen toen ik jullie passage over de slakken las: “Slakken vormen soms een ware plaag bij jonge slaplantjes in de moestuin.” Natuurlijk moest ik aan mijn geteisterde Quinten denken. Want, zoals trouwe lezers van mijn blog weten, waren die beesten daar talrijk aanwezig.

Over het verschil tussen Velt tuinieren en permacultuurtuinieren is al veel geschreven (o.a door mijzelf een tijd geleden in jullie tijdschrift Seizoenen). De essentie blijkt inderdaad uit het antwoord op de vraag: “Wat doe je met een aanhoudende slakkenplaag in je tuin?”

De Velt-tuinier wordt aanbevolen om natuurlijke vijanden aan te trekken, maar hij/zij zal o.a ook de tuin netjes houden want slakken schuilen onder tuinafval, maw hij zal de mulch verwijderen en in laatste instantie overgaan tot – in bio toegestane – slakkenkorrels die de krop van de slak verlammen. Het ene seizoen (zoals na de warme winter van 13-14) zijn er al wat meer slakken dan het andere jaar.

De startende permie vloekt, zal beter werk maken van de huisvesting en zorg van natuurlijke vijanden en voorlopig planten kweken die slakken niet lekker vinden of gewoon links laten liggen. Als hij/zij slecht gemutst is, gaat hij/zij misschien nog een poging doen om slakken in een potje te verzamelen, goed wetende dat dit niet veel uitmaakt.

De ervaren permie echter, die al jarenlang in z’n tuin werkt aan het realiseren van een ecologisch evenwicht, weet amper nog hoe een slak eruit ziet. (Gene zever: heb ik met eigen ogen kunnen vaststellen).

Je ziet: tuinieren is samenwerken met de natuur. Geen gevecht tegen de natuur! Samenwerken met de natuur vergt wel geduld. Wij Westerse mensen hebben het daar moeilijk mee.

Gebruiken bioboeren meer (toegestane) bestrijdingsmiddelen dan Velt-moestuiniers?

Jullie schrijven “In zulke noodgevallen kan een biologisch bestrijdingsmiddel helpen. Een alternatief is er dan niet echt: je sla laten opeten door de slakken, en in de winkel biosla kopen waarbij dezelfde biologische bestrijdingsmiddelen – allicht in grotere hoeveelheden – gebruikt werden, helpt niemand vooruit.” Zo algemeen stellen dat bioboeren meer (in bio toegestane) bestrijdingsmiddelen gebruiken dan particulieren, doet mij een beetje pijn. Je begrijpt waarom. Ik betwijfel ook of dat zo is (per eenheid product). Maar goed, iedereen mag al ’s uit de bocht gaan hé.

Dat de stap voor bioboeren naar permacultuur moeilijker is dan voor particuliere moestuiniers, zal je wellicht beamen. Het is een feit dat er met permacultuur nog minder ervaring is dan met biologisch telen. De beginperiode is sowieso moeilijk (zelfs al bij een omschakeling van gangbaar naar bio). En je moet er tenslotte je boterham mee verdienen, wat in een harde competitieve markt zoals we die vandaag kennen in de voedingssector geen evidentie is.

Samen pionieren

Daarom is er een belangrijke rol weggelegd voor particuliere moestuiniers om mee te helpen pionieren. Ooit sloegen boeren-pioniers en particuliere moestuiniers de handen in elkaar. De privé-biolastenboeken waren daar het gevolg van. Heel vaak spelen Velt-tuiniers – soms samen met bioboeren – nog een voortrekkersrol. Bij het telen van zaden bijvoorbeeld. Waarom nu niet met permacultuur? Met ondersteuning van het nationale Velt-secretariaat en samen met het Vlaamse permacultuurnetwerk?

Ik merk dat er een groeiende interesse is in permacultuur (in de eerste plaats permacultuurmoestuinieren dus), en dat dit ook wel leeft bij een deel van de achterban van Velt. Ik weet ook (uit onze enquête van begin dit jaar) dat er mensen zijn die lokaal actief willen zijn rond permacultuur. Nu lees ik in jullie reactie dat Velt permacultuur wilt omarmen, en dat maakt mij, zoals ik al in mijn inleiding zei, gelukkig.

Na mijn permacultuurartikel in Seizoenen zijn er nog enkele verschenen (Yggdrasil, Het Voedselbos). Ik lees dat het interessante Franse project “Le Bec-Hellouin” aan bod zal komen de volgende keer. Met Seizoenen is Velt goed op dreef met permacultuur. Houden zo!

Maar als we het over omarmen hebben, mag het voor mij wel nog ietsje meer zijn.

Stel je voor, dat Velt voluit meetrekt aan de permacultuurkar! Z’n in permacultuur geïnteresseerde leden actief ondersteunt, zich verdiept, publicaties maakt, z’n diensten aanbiedt aan het volgende Nederlandstalige Permacultuurfestival en één van z’n personeelsleden vrijstelt om (desnoods deeltijds) permacultuur actief uit te dragen.

En voor dit alles intensief samenwerkt met het prille Permacultuurnetwerk. Dan zou permacultuur in Vlaanderen de boost krijgen die het verdient. En Velt zou alweer voor vernieuwing zorgen in het Vlaamse tuiniergebeuren. Een win-win!

Deal?

Advertenties

11 thoughts on “Open brief aan Velt

  1. ook ik herken me geheel in je open brief beste Esmi. Ben heel blij dat er wat actiever communicatie ontstaat waarbij VELT uitgenodigd wordt om nog intenser permacultuur “te omarmen”. Elkeen die er konkreet mee bezig is zal ondervonden hebben wat het is om een tuin “nog natuurlijker” te laten evolueren (en we noemen dat pemacultuur) en daarbij staat geduld centraal. Geduld en veel observatie. Waar we van dromen is (voorlopig) het maken van eilanden (eilandjes) waar er dynamisch-natuurlijk evenwicht komt. Dat impliceert niet teveel tussenkomen.
    De gelijkenis met natuurlijk bijenhouden is groot. Het is zo verleidelijk om bijenkasten open te doen en gefascineerd naar bijen te kijken die over de ramen heen en weer rennen. En toch zijn bijen het meest gebaat met de kasten zoveel mogelijk toe te laten en zelfs … geen ramen te gebruiken. Veel mensen willen zo graag veel in hun tuin werken. Da’s zoooooo deugddoend hé. Dan is bijv. een tuin “netjes” houden zo verleidelijk … Terwijl heel veel leven in de tuin het meest gebaat is zonder onze opruimende tussenkomst. Maar ook ik heb alle vertrouwen in de open geesten bij VELT. We komen er wel. Zeker als Frank geregeld voor een flinke boutade blijft zorgen; die jij dan achteraf “vertaalt”. Een geslaagd duo zijn jullie!

  2. Sinds enige tijd staat in elk nummer van Seizoenen, het ledenblad van Velt, een artikel van uit de permacultuur geschreven: positief permacultuur bekend maken bij een publiek dat er zeker voor open staat. Velt erkent lesgevers uit de permacultuur en promoot hen,… Ik zie verschillen maar geen echte tegenstelling tussen permacultuur en velt: elkaar aanvullend, verrijkende en verdiepende discussie… Ik vind meer goed overwogen vaste planten in de tuin belangrijker dan veel korte wisselende productie zoals tot voor kort dominant was ook in de bio-groenten-productie. Velt gaat ook mee in die evolutie, elk op een eigen ritme. Voor mijn aanpak van de tuin volstaat ook de conclusie van Frank omtrent de bodem. Toch is voor mij meer kennis verspreiden omtrent de bodem een meerwaarde. Om tot een globale met de natuur mee voedselproductie te komen is kennis over de rijkdom van bodemleven wel belangrijk: tegen woestijnvorming door monocultuur, kunstmatige bemestingen en zogenaamde gewasbescherming… Zoals sommigen tot natuurbesef komen door beheerswerken in een natuurgebied, anderen door biologie te bestuderen, nog anderen door natuurfotografie, enz zijn er meerdere wegen die elkaar aanvullen. Velt ondersteunt betaalbare toegankelijke gezonde voedselproductie, tegen sommigen geldwolven in de zogenaamde biosector. Samen wegen zoeken zonder monopolie-eisen van de enige juiste perfecte algemeen geldige aanpak lijkt mij de meest zinvolle houding. onvolkomenheden hoeven geen reden te zijn om elkaar als concurrenten of zelfs vijanden te behandelen. Zoals de natuurlijke geneeskunde is de permacultuur ontdekt door sommigen die er veel geld mee verdienen, goedgelovige mensen afzetten,… niks is perfect.

    • Mijn blogstukje was als oproep tot samenwerken bedoeld, en een vraag om (ook al vind ik de artikels in Seizoenen de max – wat ik overigens ook al zei in het stukje hierboven) meer te doen rond permacultuur en daarmee een stap verder te zetten in het pionieren. Hiermee heb ik het allesbehalve over concurrentie of zo, laat staan monopolies of vijanden. Integendeel. Niet voor niets heb ik het symbool van samenwerken uit de permacultuurontwerpprincipes toegevoegd.
      Verder: dat permacultuur ontdekt wordt door mensen die er veel geld mee zouden verdienen, dat kan je de permacultuurbeweging niet verwijten. Als het écht en louter om het geld te doen is, kan je je ook de vraag gaan stellen of het dan nog wel permacultuur is (cfr. 3° ethische principe). Over geld verdienen op zich met permacultuur is al veel inkt gevloeid, het antwoord daarop is niet zo zwart/wit zo bleek al eerder nav een ander stukje op deze blog en het intense facebookdebat dat er op volgde. En lesgeven mét subsidies is nog iets anders dan wanneer je het zonder moet doen. Vergeet ook niet dat er veel mensen in permacultuurmiddens zijn die belangeloos waardevolle kennis delen.
      Tot slot, het is mij niet duidelijk wat je bedoelt met “geldwolven in de zogenaamde biosector”. Ik kom professioneel heel veel in contact met die biosector en zie vooral mensen die hard werken om een alternatief te bieden op een liberale markt waar voedselprijzen sowieso te laag zijn. Eerlijke voeding, het zal nog enige tijd duren vooraleer dat “gangbaar” is…

      • Met Open Permaculture School service@openpermaculture.com heb ik zelf slechte ervaring: door hen kwam ‘geldwolven’ in mij op. Ik hoorde ook bij anderen wel schrik voor dergelijks, maar ben daar verder niet op in gegaan om meer concreets te weten. Er is vooral veel inzet bij de overgrote meerderheid in de ruime biosector, het eerlijk delen is een zoeken voor iedereen.

        Ook al ben ik inhoudelijk grotendeels eens met de wat Frank schreef over de nieuwe uitgave van Velt, ik voelde bij die discussie de toon tegenover Velt als mogelijk neerbuigend aan. Het is goed te bevestigen dat samen werken de bedoeling is.

  3. Esmie, ik zie de open brief ook als een uitnodiging tot meer samenwerking. Daar heb je zeker een deal maar laten we het uitwerken volgens ieder zijn eigen tempo, met elk zijn kennis en vooral met respect voor ieders waarden…

    Dit is mijn korte reactie, niet het Velt-antwoord op jouw brief, wordt vervolgd dus…..

  4. Fijn dat verschillende Velt-leden reageren op de open brief van Esmeralda Borgo. Bij Velt willen we daar graag het volgende aan toevoegen:

    Velt omarmt permacultuur graag, want het is een interessante ecologische stroming binnen het tuingebeuren. Zo schrijven we er al over in ons tijdschrift Seizoenen, laten enkele Velt-lesgevers het thema aan bod komen in hun cursus én brengt een deel van onze leden permacultuur – in zijn totaliteit of via een aantal deelaspecten – in de praktijk. Bovendien wordt de vraag “welke plaats permacultuur kan krijgen in de Velt-werking” in overweging genomen bij de Velt-meerjarenplanning voor de periode 2016-2020.

    In dit proces zal Velt in 2015 een aantal mensen bevragen die zich momenteel met permacultuur profileren. Frank Anrijs en Esmeralda Borgo, de auteur van deze open brief, horen daar bij. Die input wordt gekoppeld aan de deskundigheid van de Velt-medewerkers Frank Petit-Jean en Lieven David. Het team, het bestuur en de Algemene Vergadering van Velt nemen deze brief de komende maanden dan ook graag ter harte!

    Met vriendelijke groeten,
    Jan Vannoppen, directeur Velt

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s