Permacultuur of niet?

Onlangs vroeg iemand of er soms een lastenboek bestaat over permacultuur. Een lijst regels waar je je vrijwillig toe verbindt en een externe controle daarop, alles-erop-en-eraan. Maar neen dus, er is géén lastenboek voor permacultuur. En ik betwijfel ten zeerste of het er ooit zal komen.

“Maar wat is permacultuur dan precies?”, vroeg die verder, weliswaar een beetje teleurgesteld.

Ik wist dat ik bij die persoon niet moest afkomen met ethische en ontwerpprincipes of met het feit dat er evenveel definities als permies zijn. Ik begreep dat termen als holistisch en systeemdenken niet tot zijn dagdagelijks jargon behoren. Ik besefte dat het voor hem niet genoeg zou zijn om te zeggen dat elk goed permacultuurontwerp uniek is en dat het niet slim is om zomaar te kopiëren.

Sommige mensen eisen duidelijkheid. “Hoeveel procent kruiden staat er dan tussen je groenten? Wat is de verhouding tussen één- en meerjarigen, kan je daar een cijfer op plakken? Is het normaal dat er struiken staan en hoeveel mogen dat er zijn?”

20130831_basyn_0018 Wie zoekt naar een definitie van permacultuur, kan er honderden vinden op het internet. Wie zoekt naar een standaard praktische invulling ervan… heeft een zware queeste voor de boeg.

Het kwam ook al naar boven tijdens de ontmoetingen in het kader van het PermacultuurNetwerk: hoe bakenen we permacultuur af? Wat valt eronder en wat niet? Natuurlijk, je hebt de ethische principes en de ontwerpprincipes, maar verstaat iedereen daar hetzelfde onder?

Ik denk het niet. Ik ben er zelfs van overtuigd dat er veel discussie over is. Dat sommigen de principes “strenger” interpreteren dan anderen. Dat elk ontwerp anders is, gewoon omdat… elke situatie en elke mens anders is: ligging, oriëntatie, micro-klimaat, bodemgesteldheid, gezondheid van de bodem, doelstelling van het ontwerp, persoonlijkheid van de gebruiker, noem maar op. Dat kopiëren van een standaardmodel niet aan de orde, zelfs niet wenselijk is in een permacultuurontwerp: de plek observeren en op basis daarvan actie ondernemen, is niet voor niets het eerste ontwerpprincipe.

Het botst wel, niet? Het licht anarchistisch wereldje van de “permacultuurgemeenschap” versus de van regels doordrongen wereld van onze maatschappij. En ik, ik fiets er doorheen, van het ene naar het andere, soms een beetje verscheurd.

Advertenties

12 thoughts on “Permacultuur of niet?

  1. permacultuur en lastenboek = contradictio in terminis ( volgens Wikipedia: Van een contradictio in terminis[1] (Latijn voor “tegenspraak in termen”) spreekt men als uit een bepaalde verbinding tussen woorden al kan worden afgeleid dat zoiets onmogelijk is.

  2. Aha, hier kan ik iets mee doen. Ik heb dit jaar goed les gegeven en heb de leerstof voor het behalen van de basisdoelstellingen van mijn leerplan bereikt en kan me nu dus bezig houden met uitbreiding. Het vak is landbouwteelten, waarvan ik dan de biologische component geef. De leerlingen zijn beroeps leerlingen van 17 – 18 jaar. De uitbreiding heet: ‘Kijk eens over je haag.’ In het voorstellingsvermogen van mijn praktische heren en dames was ‘over je haag kijken’ zeer interessant voor situaties waarbij het mooi weer is en de buren een zwembad hebben… In ieder geval, de interesse was gewekt. Meisjes en jongens die iedere dag met hun voeten in de gangbare landbouw staan komen niet in contact met creatieve dingen zoals CSA, voedselbossen, permacultuur, en zelfs niet met agroforestery, ook al wordt het nu gesubsidieerd. CSA is heel praktisch en met de verschillende voorbeelden kunnen ze het zich heel goed voorstellen. Maar permacultuur… wat is me dat? Bij opzoekingen op het web kreeg ik zelfs de vraag: “Is dat een sekte?” Om wat cursus te hebben web ik wat dingen gekopieerd van het web. Als ik dat zo zie staan en mij wat inleef in hun wereld bedenk ik onmiddellijk: dit is voor hen geen Nederlands. Ik ben aan een vertaling begonnen, maar, misschien kan ik van jullie hulp krijgen?

    • Welke dingen heb je dan wel gekopieerd, Jos?
      Vanaf 21/6 kan je ook terecht op permacultuur.be voor meer inhoud (en tegelijkertijd debat). Of je kan ze misschien ook doorverwijzen naar deze blog – wie zin heeft om die van begin tot nu te lezen, zou er toch stilaan een beeld van moeten krijgen ;-).

      • Van het permacultuurnetwerk.
        Het probleem van veel omschrijvingen is dat ze te abstract zijn. En voor jouw blog hebben ze dan niet het geduld. Tijdens de opzoekingen, die ze allemaal afzonderlijk doen, heb ik er wel een aantal gezien die op deze blog aan ’t lezen waren. Ze hebben het helaas niet lang volgehouden.

      • Jammer dan. Om permacultuur écht te leren kennen, moet je tijd nemen… dat ligt moeilijk in onze hapklare cultuur.

      • Natuurlijk moet je er tijd voor nemen. Het enige wat ik kan doen is mensen enthousiast maken, de rest is aan hen. Met hetgeen ik nu bij elkaar schrijf als cursus vind ik het zelf alleen maar saai.

  3. Boeiend! Wat de interpretatie van principes betreft: er zijn inderdaad strenge & rekkelijke permaculteurs, en iedereen daartussenin. Soms zijn er misverstanden tussen die twee, met uitlatingen als ‘Maar da’s geen echte permacultuur, hoor’ of aan de andere kant van het spectrum ‘Als ik die principes toepas, dan moet ik honger lijden’.

    • Wel lijkt mij dat moet gewaakt worden over een te nonchalante invulling… er zijn al genoeg woorden uitgehold. Zoals ik al zei, ik fiets erdoorheen, soms een beetje verscheurd. Verscheurd door de wens naar duidelijkheid om uitholling te vermijden enerzijds, en door de wens om niet vast te geraken in allerhande regeltjes (en creativiteit en diversiteit mogelijk te houden) anderzijds.

  4. Ik denk dat je wel moet opletten dat je niet te snel (ver)oordeelt. Er zijn eigenlijk verschillende vormen van permacultuur waarbij sommigen teruggrijpen naar de oorspronkelijk permacultuur zoals Bill Mollison bedacht heeft in de jaren ’70 waarbij men de natuur echt gaat imiteren bij het kweken van groenten. Een voedselbos is hierbij het summum.

    Een andere manier om permacultuur te bedrijven is het gebruik van de ontwerpprincipes. En dan kan je op een heel andere manier permacultuur toepassen, een manier waarbij je alles zo ontwerpt dat het één profiteert van het ander, dat er nauwelijks of geen afval is, kortom dat er volgens de 12 principes van Holmgrem is gedacht en ontworpen.

    Maar zo’n ontwerp kan mijlenver afstaan van een tuin die dicht tegen de natuur staat. Want is een bostuin voor iedereen het beste?

    Een voorbeeld zijn de hügelcultuur bedden die overal opduiken. Bij Sepp Holzer werken deze prima. Ander klimaat, andere omstandigheden. Waarom moet iedereen in België dit hebben? Hier heeft dat volgens mij geen nut en werkt het zelfs slechter. Is dat dan wel permacultuur? Iets aanleggen omdat een bekende permanaut dat doet?

    Dat is gewoon niet ontwerpen en eigenlijk dus ook geen permacultuur.

    Maar wie bepaald wat goede en slechte permacultuur is?

    Wij doen een combinatie, maar mensen die enkel permacultuur gebruiken bij het ontwerpen doen ook aan permacultuur, ook al mulchen ze misschien niet of spitten ze …

    Dat maakt het heel moeilijk om permacultuur uit te leggen aan iemand. Er is gewoon geen éénduidige definitie of interpretatie 😦

    • dat er geen éénduidige definitie is, toont zich vanzelfsprekend wanneer men bedenkt, dat permacultuur een praktische wetenschap is.. een constante experimenteren en communiceren met die natuurlijke fenomenen in de directe omgeving…

      waar dit in stedelijke en plattelands gebieden geconcentreerd is op interactie met mensen en dieren en planten en grondstoffen die rechtstreeks van nut zijn voor mens, en wat men hieruit opbouwt, gaat men er in permacultuur nieuwe elementen bij betrekken… dat van: toelaten van wild, van het niet-mens-gecentreerde, van onvoorspelbare natuurlijke patronen, complexe interacties van soorten, ..

      een centraal thema in permacultuur is het principe van observatie…

      hoe kan men het best een permanente cultuur ontdekken? door te zoeken naar die natuurlijke systemen die beproefd zijn, die het best werken binnen een geografisch gebied.. die zich flexibel gevormd hebben doorheen eeuwen van klimaatevolutie (inclusief invloed mens, bv: terra preta in het amazone gebied).. of waar zo’n systemen verdwenen zijn: de deeltjes verspreid in kleine niches in dat gebied…

      in zo’n natuurlijk systeem kan men dan die elementen benadrukken die men wil… eetbare planten, geneeskrachtige planten, en alle verscheidene functies die van nut kunnen zijn voor mens..

      men herhaalt de evolutie van mens (aap) die in het bos leefde, er deel van uitmaakte en er volledig van afhankelijk was naar mens die zelf voedsel verbouwde… maar op een meer doordachte, meer bewuste, meer geïntegreerde manier..

      men laat de strikte scheiding los van mens en natuur en het idee dat ze afzonderlijk zouden bestaan..

      alles wat in permacultuur toegepast wordt, heeft naar mijn inzicht op een of andere wijze verband hiermee..

      en niet alleen hebben we nu het voordeel van veel verfijnde onderzoeksmethoden en wetenschappelijke instrumenten… een hele technologische, ideologische en logistieke onderbouw en infrastructuur is al aanwezig, die het experiment zoveel makkelijker maakt.. globale communicatie, mogelijkheid gedecentraliseerde energievoorziening, vrije informatie, wijdverspreide emancipatie individuen en zoveel meer

      we zijn dus enorm in het voordeel tegenover die wezens die met de natuur leefden vanuit noodzaak, die geketend waren aan directe natuurlijke omstandigheden…
      deze keer kunnen we bewust en in vrijheid de stap nemen, een nieuwe relatie op te bouwen met die wezens die we zo verdeeld hebben, onderdrukt hebben, afgewezen hebben… en op die weg zelf ook vrijer worden van de zelf opgebouwde maatschappelijke ketens…

      het geraamte is al aanwezig,
      door de natuur en haar miljoenen jaar ervaring weer toe te laten in het dagelijks leven, kan men de technologische en wetenschappelijke vooruitgang nieuwe betekenis geven, nieuw leven inblazen..

      hoe dit zich zal manifesteren, valt niet te voorspellen.. niet te vatten..
      stel je voor dat het in een definitie te vatten zou zijn…
      dat zou willen zeggen dat het leven, gedetermineerd is..
      dat we gewoon toeschouwers zijn of deelnemers van een machine die haar taak volbrengt, volgens duidelijk opgestelde regels lol

      als iets gedefinieerd kan worden, kan het toch niet echt zijn? dan is het gewoon een verlengstuk van het menselijk denken ..

      men kan wel pogen.. is het falifieerbaar, kan men de werking bewijzen? heeft het maatschappelijk nut? kan het economische vooruitgang overbodig maken of zelfs definitief ondersteunen? kan men hiermee macht krijgen, prestige, …
      kan men hiermee controle krijgen, of zich bevrijden van controle… het denken heeft als functie te twijfelen, en zekerheid te zoeken..
      het heeft haar hoogste evolutie bereikt in het wetenschappelijk denken.. skeptisch en met een open geest.. voorzichtig maar vastberaden… het is een groot vermogen.. maar een beperkt vermogen ook.. het creëert ook obstakels, waar er geen zijn, en complexiteiten waar er geen zijn.. heel veel energie gaat in wetenschappen, om het oude te weerleggen, herdefinieren, herzien, om de fragmentatie van kennis samen te brengen, om meer en meer wetenschappelijke takken te vormen om de constante gegevensstroom in te kunnen dijken..
      eens de stap gezet is naar theorie, naar feit, naar zekerheid, stelt men zich open voor kritiek… want de realiteit is altijd onvatbaarder dan ze lijkt…

      vandaar: observatie centraal :))

      het is een ontdekkingsreis

      een eindeloos avontuur

      naar inzicht in zichzelf en de natuur

      zo kan iedereen voor zichzelf ontdekken: wat natuurlijk leven is, waaruit een permanente cultuur kan gevormd worden, een cultuur die steeds weer uit haar eigen begrenzingen treedt, meelevend in deze creatieve kracht die de natuur vormt, eruit opstijgend.. meer dan mens zijn, meer dan dier zijn. en toch volledig samen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s