Permies en veggies

Toen ik vorig jaar diverse projecten ging bezoeken, viel het mij op dat heel veel mensen die met permacultuur bezig zijn, ook vegetarisch eten. Alhoewel niet allemaal. Ik heb snel gemerkt dat dit een gevoelig thema is. Er zijn er die beweren dat wie vlees eet, niet écht met permacultuur bezig kan zijn. Anderzijds zag ik op het Krameterhof hoe het ook kan met dieren (zie hier en hier).

Er zijn argumenten om vegetariër te zijn. Ze zijn bekend: milieu en klimaat, dierenwelzijn, gezondheid. En ethiek. En gewoon ook smaak.

Entrecôte charolais 01 fcm

Zelf ben ik geen vegetariër. Die keuze heb ik bewust gemaakt. Ik eet een klein beetje vlees. En als ik het doe, laat ik het mij goed smaken. Laatst (intussen alweer een dikke week geleden) genoot ik van een stukje biefstuk, afkomstig van een Galloway-rund van Natuurpunt. Die beesten worden namelijk ingezet voor een bepaald type beheer van hun natuurgebieden. Beheer met grazers is een alternatief voor maaibeheer. Het gaat geleidelijk, en je krijgt er andere effecten mee. Afhankelijk van de natuurdoelstellingen kan het dus zinvol zijn om grazers in te zetten.

De keuze om geen 100% vegetariër te zijn heb ik een tijd geleden al gemaakt. Bewust. Daarvoor heb ik wel ’s een periode zonder vlees doorgemaakt. Omwille van milieu en klimaat, dierenwelzijn en gezondheid dus. Maar ik vond dat een radicale beslissing, een beslissing die voor mij niet klopte. Die argumenten om geen vlees te eten, hebben namelijk betrekking op de intensieve veehouderij. Het zijn goede redenen om minder vlees te eten, veel minder; maar dan wel te kiezen voor vlees dat niet afkomstig is van de intensieve veehouderij. Niet om er helemaal mee te stoppen.

Je kan ook vegetariër zijn omwille van ethische redenen, omdat je het moeilijk hebt met het doden van dieren. Daar kan ik inkomen. Voor mij is dit een argument dat niet meespeelt, maar ik heb er wel respect voor. Het zou wel fijn zijn indien vegetariërs, die omwille van ethische redenen geen dieren willen eten, daar ook voor uitkomen.

Je kan ook vegetariër zijn om een heel persoonlijke reden, nml. omdat je niet graag vlees eet. Ook goed!

In permacultuur is diversiteit een cruciaal gegeven. Je zet diversiteit in om te komen tot een natuurlijk systeem dat (oa) voedsel produceert. Indien je geen dieren wilt, dan gooi je al een hoop diversiteit overboord. Om praktische redenen kan je daarvoor kiezen, dat is perfect mogelijk. Wie kippen houdt, moet een goed hok bouwen, anders loopt er een moordlustige vos mee aan de haal. En het vergt toch enige kennis om koeien, geiten, enz te houden. Het is zeker geen must voor je permacultuur ontwerp. Maar in een grootschalig, professioneel bedrijf kunnen ze interessante functies opnemen die een meerwaarde bieden.

En da’s één van de redenen waarom ik zo genoten heb van het boek van Mark Shepard. Daarin wordt haarfijn uitgelegd hoe je een ontwerp kan maken waar productie van planten en dieren optimaal op elkaar inspelen.

Ook Shepard stelt tegelijk dat gedomesticeerde dieren geen absolute noodzaak zijn in een permacultuur ontwerp. Hij stelt echter ook dat het NIET mogelijk is om aan (herstellende) landbouw te doen ZONDER de hulp van dieren in te roepen. De aanwezigheid van gezonde populaties dieren is een aanwijzing dat een bepaald gebied een krachtige, gezonde plek is om te verblijven…

En hij gaat verder. “Soja of maïs zorgt voor de vernietiging van de habitat van dieren: als een eet-geen-dieren-dieet is gebaseerd op éénjarige gewassen maakt dat dieren dood“. Dat vind ik een zeer interessante insteek, ééntje dat vegetariërs aan het denken zou moeten zetten.

Want, naast die gedomesticeerde dieren, zijn er natuurlijk ook de wilde dieren: van klein naar groot, van miljoenpoot, tot worm, insect en vogel. In een gezonde bodem zit een ton regenwormen, een ton geleedpotigen en nog veel meer. Met herstellende landbouw (of dus permacultuur) schep je een veelheid aan ecologische niches die ruimte bieden voor telkens andere (wilde) dieren en diertjes. Een monocultuur van soja (sojaburgers, sojabrokken, tofu…) biedt dieren geen permanente niches. Er zijn geen permanente populaties van dieren die kunnen wonen in een monocultuurveld met éénjarige gewassen, dat jaar na jaar opnieuw verstoord wordt.

Interessante visie vind ik dit. En een goede reden voor vegetariërs en veganisten om vanaf nu een pleidooi te houden voor herstellende landbouw en permacultuur!

(Foto: Frank C. Müller)

Advertenties

19 thoughts on “Permies en veggies

  1. Ik ben zelf in de eerste 18 jaar van mijn leven – bijna – vegetarisch opgevoed. Omdat mijn vrouw en ik graag vlees eten zijn we nu geen vegetariërs, maar eten wij vlees met mate. Het enige wat mij nu nog een beetje tegenhoudt om echt zonder enig gewetensbezwaar vlees te eten is de productiemethode van ons vlees.

    Ik hoop ooit zelf mijn vlees te kunnen kweken, zodat ook dat volledig van de baan is. Niet om dan massaal vlees te kunnen eten, wel om dan gezond vlees te eten, dat op een fatsoenlijke en natuurlijke manier bekomen werd :-).

    Wat ik vooral heb geleerd in die eerste 18 jaren is dat het absoluut niet nodig is om dat gat dat het vlees achterlaat op uw bord op te vullen met soya-derivaten. Er zijn meer dan voldoende alternatieven zodat je het regenwoud niet moet laat kappen en arme boeren laat uitpersen om je eigen geweten te sussen …

    Want uiteindelijk verleg je het probleem alleen maar wanneer je die biefstuk vervangt door een soya-burger.

  2. Permacultuur beoogt locale voedselvoorziening, dus geen import van soja. Vegetariërs eten wel melkproducten en eieren. Tenzij je de geboorte van mannelijke dieren kan voorkomen, blijf je zitten met de vraag, wat je met hun moet doen. Het gebruik van ossen en gecastreerde bokken als trekdieren is ongebruikelijk of verboden, voor haantjes weet ik geen alternatief gebruik. Dus waarheen met de overtollige mannetjes? Veganisten hebben moeite om aan essentiële aminozuren en bepaalde vitamines te komen. Mensen zijn nu eenmaal genetisch omnivoren.
    Respectvol omgaan met alles wat leeft, zij het plant of dier, vind ik essentieel. Maar bij leven hoort dood, wij kunnen enkel leven door de dood van anderen: iedere keer als een mens een infectie overleeft, betekent dat de massale dood van bacteriën of virussen. Ik vind het belangrijker om respectvol om te gaan met planten en dieren en dus ook het oogsten – dus doden- van planten en het slachten van dieren. Dood gaan we allemaal, geen ontkomen aan, maar hoe we leven en sterven, dat is belangrijk!

    • helemaal mee eens!

      en nog iets anders: voor mij werkt vegetarisch eten uit gezondheidsoverwegingen trouwens helemaal niet. vanwege allergiën/intoleranties kan ik bijna geen granen en peulvruchten meer eten, en op enkel groente, fruit en zuivel leven was de weg naar langzame zelfdestructie. vlees eet ik dus weer, maar enkel biologisch, en zoveel mogelijk rechtstreeks van de boederij, hoe korter de voedselketen, hoe beter 🙂

    • Inderdaad, respectvol omgaan met ons voedsel. Dan zal er misschien ook minder voedsel weggegooid worden…

  3. Ik ben al ongeveer 20 jaar vegetariër om gezondheidsreden maar wil er ook op wijzen, net als Frank al aanhaalde, dat ik mijn vlees niet vervang door sojaproducten. Dat is ook helemaal niet nodig. Er zijn alternatieven genoeg voor een evenwichtig en gezond voedingspatroon, zonder soja. Blijft de kaas en de eieren. Wij hebben sinds enkele maanden 2 melkgeiten. Van de melk wordt kaas gemaakt. Geiten kunnen meer dan 5 tot 6 jaar gemolken worden, zonder dat ze jaarlijks moeten lammeren. We gaan dit ook proberen en op die manier worden er al veel minder geitjes geboren. Enkele professionele melkgeiten bedrijven met biogarantielabel passen dit al enkele jaren met succes toe. Rest de kippen voor eieren. Kippen hebben heel wat functies in een permacultuursysteem. Blijft de haantjes die geboren worden: daar heb ik niet direct een oplossing voor. Maar zonder haantjes ook geen nieuwe kippen! Blijft moeilijk. Wat vooral belangrijk is volgens mij is niet dat je geen vlees eet maar als je vlees eet dat je nagaat hoe de dieren gekweekt zijn en of die past in onze permacultuurvisie.

  4. Bij mij is het absoluut zo dat ik geen vlees en vis eet omwille van het dierenleed. De gedachte aan een dood dier op m’n bord doet mijn honger verdwijnen. De rest van mijn familie eet wel vlees en daar heb ik verder geen problemen mee, ieder zijn keuze.
    Ik ben wel heel blij met de algemene tendens van minder vlees eten – dat betekent onder andere betere menuopties voor mij in het restaurant 😉

    • Ik weet niet waar je woont, Groentje, hier in Gent kunnen de veggies in elk geval wel aan hun trekken komen bij een restaurantbezoek.

  5. Heel boeiend om dit alles te lezen. Zelf hou ik van de gedachte dat vleeseters vs niet-vleeseters niet in kampen opgedeeld worden. Geen strijd om het eigen gelijk. Mooi.
    Zelf eet ik vlees, zij het met mate. Vis staat dan wel vaker op het menu. Waar ik wel een beetje naar uitkijk is de “intrede” van insecten in ons voedingsaanbod. Een burger op basis van sprinkhanen of meelwormen, ik zou het best eens willen proberen.

    • Insecten – ik zal eerlijk zijn – daar ben ik zelf nog niet aan toe ;-). Maar ik heb wel al getuigenissen gehoord van mensen die het al geprobeerd hebben. ’t Schijnt dat het een beetje smaakt als nootjes. Recent gaf het Federale Voedselagentschap goedkeuring om insecten te kweken voor menselijke consumptie. Dus binnenkort zal je ze misschien kunnen proeven in de supermarkt, Robert!

  6. Ikzelf ben ook al jaren een “9O % vegetariër”, maar vorige week heb ik het boek “De vrolijke veganist. Ethiek in een veranderende wereld” van Floris Van den Berg gelezen. Het zet me toch heel erg aan het denken. Hij is scherp, maar dat mag een ethicus wel zijn, zodat een mens geconfronteerd wordt en verplicht wordt verder te denken. In ieder geval ben ik door mekaar geschud en overweeg om toch minstens volledig vegetariër te worden.

  7. Ik ken Floris van den Berg wel, een Nederlandse filosoof. Ik heb hem recent ontmoet, een dappere leergierige man. Hij was zelfs stoer genoeg om te zeggen: “Ik weet niets van ecologie”… hij had daarin wel interesse. Respect. Zijn stelling: ik ben filosoof dus veganist.

    Voor wie net als ikzelf een onderwerp graag van meerdere kanten bekijkt kan ik ook de volgende boeken aanraden:

    * Nourishing traditions (Sally Fallon) The cookbook that challenges politically correct nutrition and the diet dictocrats…
    * The vegetarian Myth van Lierre Keith (dame die voedingsleer is gaan studeren na 20 jaar veganisme)
    * Cows save the world and other improbable ways the restore the soil to heal the earth… Van Judith Schwartz
    * En natuurlijk het door onze stichting permacultuur onderwijs vertaalde: Herstellende Landbouw van Mark Shepard http://permacultuuronderwijs.nl/herstellende-landbouw-boek-mark-shepard/

    Vele vriendelijke groene groeten,

    Maranke Spoor

    • Bedankt voor de tips! The vegetarian myth ken ik al, idd een aanrader. En Herstellende landbouw uiteraard ook (zie recensie op de deze blog). De titels van de andere twee klinken veelbelovend! Moet ik ’s opsporen!

  8. Degene die me het moreel relevante verschil kan tonen tussen een dier, en een mentaal gehandicapte, kan me er van overtuigen dat we dieren mogen eten.
    Iedereen die dat moreel relevante verschil niet kan tonen, maar toch vlees eet, maakt zich m.i. schuldig aan discriminatie en willekeur op basis van uiterlijke kenmerken. (soort)
    Dit wordt ook wel “speciesisme” genoemd.

    • Ik heb het erg moeilijk met je vergelijking met een mentaal gehandicapte.
      De theorieën (ideologie) mbt speciesisme zijn mij bekend maar ik deel ze niet. Voor mij is dit een negatie van de manier waarop de natuur nu éénmaal in elkaar zit, en houdt in dat je alle roofdieren van speciesisme moet beschuldigen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s