Over zaden en Afrikaanse ritmes

Zeven jaar lang heb ik mij verdiept in de Westafrikaanse muziek. Wat begon met een beetje trommelen op een djembé was in mijn geval gedoemd om uit te groeien tot een historische en culturele openbaring. Zeer muzikaal ben ik nooit geweest, wel heb ik een gezonde portie nieuwsgierigheid. En waar ik mijn leraar, Yanne, eeuwig dankbaar voor zal zijn, is dat hij zich niet beperkte tot het overbrengen van ritmisch uitdagende ritmes. Neen. Z’n lessen gingen gepaard met straffe verhalen…

Hij vertelde ons hoe die ritmes ontstonden, wat ze voor de mensen betekenden en waarom ze belangrijk waren. Yanne voedde mijn nieuwsgierigheid, en plots had ik een heel andere kijk op Afrika. Het was niet langer het continent van kommer en kwel. Het werd een continent met een fantastisch rijke culturele geschiedenis. Met een traditie die van generatie op generatie werd overgeleverd. In elk nieuw ritme dat hij ons leerde, zat een hele geschiedenis verborgen. Net als in de verhalen die de griots – de Afrikaanse historici zeg maar – vertellen. Meer nog. Eeuwenlang voegde elke muzikant, elke griot er z’n eigen accentje aan toe. En de accentjes van de grote muzikanten zetten de traditie verder. In elke streek een tikkeltje anders. Traditie is niet oubollig en staat niet stil. Traditie is divers en leeft.

En niet alleen in Afrika!

In Vlaanderen is er een werkgroep die boeren ertoe aan zet om weer zelf aan eigen zaadveredeling en -vermeerdering te doen. Eigen zaad telen is veel zoeken en uitproberen. “Het is een ambacht”, zei toen iemand. Velen kunnen het doen, en hier en daar heb je er ééntje die het heel goed kan, die er iets aan toevoegt. Zijn werk kan dan verder gebruikt worden. Voor andere telers, voor volgende generaties. Het is een ambacht dat al zeer lang bestaat, van generatie op generatie overgeleverd, van boer tot boer verspreid. De Akelei te Schriek is zo’n boerderij die z’n eigen zaaizaad produceert. Een prei van Johan en Greet, is een prei met geschiedenis. Een lekkere groente, in alle opzichten afkomstig van de streek, de bodem en de mensen van de Akelei. Ik moest toen denken aan de verhalen van Yanne. Zo’n ambacht leeft. Traditie leeft. Het innoveert.

Die ambachten en tradities staan onder druk, zowel in Afrika als bij ons. De westerse opdringerigheid is een pletwals voor griots en muzikanten ginder. De rijke, zorgvuldig overgeleverde, orale traditie moet het opnemen tegen de eenheidsworst die het westen wereldwijd verspreidt. De uniforme zaadhybriden van Monsanto en co. hebben geen toekomst. Boeren kunnen ze nieteens gebruiken om het zaad te vermeerderen, hun geschiedenis stopt.

Het voorbije jaar heeft de Europese Commissie een nieuw voorstel gelanceerd om de verkoop van zaden te regelen. Er is veel commotie rond geweest, en terecht. Hoog tijd dat die problematiek ’s in de kijker kwam. Wat minder bekend blijkt, is dat de zadenwetgeving die vandaag geldt, evengoed niet veel soeps is. Zaad mag je pas verkopen als het als ras is geregistreerd. Dat kan pas als je bewezen hebt dat het ras “onderscheidbaar”, “uniform” en “stabiel” is, en je moet al heel wat tests doen en papieren invullen alvorens je dat kan bewijzen. Tenzij je het heel kleinschalig houdt, dan moet je enkel nog betalen en papieren invullen.

En ja, die vereisten, “stabiel” en “uniform”, dat vloekt enigszins met de levende traditie van het zaden telen waar diversiteit de essentie vormt.

Het Europese Parlement heeft het voorstel van de Europese Commissie naar de prullenmand verwezen. Mooi werk. Sociale media geven de indruk dat daarmee de kous af is. Niet dus. De Ministerraad moet zich ook nog uitspreken. En dan is nog de vraag of en in welke mate de Commissie de kritiek van het Parlement ernstig zal nemen. M.a.w. zal ze haar huiswerk opnieuw – en dit keer beter – doen, of zal ze er gewoon de brui aan geven?

Advertenties

2 thoughts on “Over zaden en Afrikaanse ritmes

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s